Zamirler (Adıllar)

İsmin yerini tutan, ismin yerine kullanılabilen kelimelere ve eklere zamir denir.

Özellikleri şunlardır:

1- Hal eklerini alabilirler: ben-i ben-a ben-de ben-den

2- Çoğul eklerini alabilir: bun lar, şun lar, on lar, biz ler, siz ler

3- İsim tamlamasının bir öğesi olabilir:

     ► Onun sözleri

     ► İnsanların bazıları

*Zamirler tamlama eklerini de alabilir.

KELİME BİÇİMİNDEKİ ZAMİRLER

a- Kişi (Şahıs Zamirleri)

b- İşaret Zamirleri

c- Belgisiz Zamirler

d- Soru Zamirleri

1. KİŞİ (ŞAHIS) ZAMİRLERİ:

İnsan isimlerinin yerini tutan zamirlere kişi zamirleri denir.

Kişi zamirlerinin sayısı altıdır. Ben, sen, o, biz, siz, onlar.

► Ben sana söylemiştim.

► Siz bu soruyu çözebilirsiniz, biz belki ama o kesinlikle çözemez.

Dikkat:

Kendi dönüşlülük zamiri de şahıs zamiri olarak kullanılabilir.

► Bunu ben yaptım.

 Bunu kendim yaptım.

kendi-m,             kendi-miz,

kendi -n,             kendi -niz,

kendi -si,             kendi -leri

2. İŞARET ZAMİRLERİ:

İsimleri belirtmeden sadece işaret eden zamirlere işaret zamiri kelimelerdir.

Başlıca işaret zamirleri şunlardır:

Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar,

bura, şura, ora,

burası, şurası, orası,

burada, şurada, orada,

buradan, şuradan, oradan,

burayı, şurayı, orayı,

buralar, şuralar, oralar,

öteki, beriki, karşıki…

( Zamirler isme gelen bütün çekim eklerini alır.)

Dikkat:* İşaret sıfatları ile işaret zamirleri karışabilir.

Bu kitap kimin?    İşaret sıfatı

Bu kimin?              İşaret zamiri

Dikkat:*  “O” insanın yerine kullanılırsa Şahıs zamiri,

“O” insan dışında bir varlığın yerini tutuyorsa işaret zamiridir.

► O, en iyi arkadaşımdır.

Şahıs zamiri                          

► O, buraların en hızlı atıdır.

      İşaret zamiri

3. BELGİSİZ ZAMİRLER (BELGİSİZLİK ):

Yerini tuttuğu varlıkları tam olarak belli etmeyen zamirlere belgisi zamir denir.

En çok kullanılan belgisiz zamirleri şunlardır:

Bazısı, bazıları, kimisi, kimileri, biri, birisi, birileri, başkası, başkaları, birçoğu, birkaçı, birtakımı, birçokları, çoğu, hepsi, herkes, birazı, her biri, herhangi biri, öteberi, şunu bunu, şundan bundan, şey, şeyler, hiçbiri, kimse….

Biri dolabı karıştırmış.

Örneklerden de anlaşılacağı gibi belgisiz zamirlerde bazı istisnalar dışında –ı, -i, -u, -ü ekleri yer alır.

Dikkat:*  Belgisiz sıfatlarla, Belgisiz zamirler karıştırılmamalı.

Bazı insanlar çok çalışır. (Belgisiz Sıfat)

Bazıları ise tembeldir. (Belgisiz Zamir)

Dikkat:*  “şey” kelimesi de belgisiz zamirdir.

► Bu tip şeylerden hoşlanmam.

Dikkat:*  Kelimenin başına –m- sesi getirilerek yapılan ikilemelerde, ikinci kelime belgisiz zamirdir. Kitapçıdan defter mefter aldı. (Belgisiz zamir)

Dikkat:* “Falan, filan, falanca” kelimeleri de belgisiz zamir olarak kullanılır. Aynı kelimeler, ismi nitelediğinde belgisiz sıfat olur.

Toplantıya falanca geldi.

Toplantıya falan geldi, filan gelmedi.(Bel. Z.)

Toplantıya falan adam geldi. (Belgisiz sıfat)

4.SORU ZAMİRLERİ:

İsmin yerini tutan soru kelimelerine soru zamiri denir.  Cevap isim ve zamir olabilir.

İstanbul’u kim fethetti?

Fatih fethetti.

O fethetti.

En çok kullanılan soru zamirleri şunlardır: 

Kim, kimler, ne, neler, nere, neresi, nereyi, nereye, nerede, nereden, kaçı, kaçımız, kaçınız, hangisi, hangimiz, hangileri, kaçıncı, kaçta, kaçtan…

Dikkat:*  Soru sıfatları ile karışabilir.

► Hangi soru daha zor.     Soru sıfatı

► Hangisi daha zor           Soru zamiri

EK BİÇİMİNDEKİ ZAMİRLER

a- İyelik zamiri

b- İlgi zamiri

1.İYELİK ZAMİRLERİ:

İsimlerin sonuna gelerek, o isimlerin kime ve neye ait olduğunu bildiren iyelik ekleri, aynı zamanda iyelik zamiri olarak da adlandırılır.

Ev-im        →   benim

Ev-in         →   senin

Ev-i            →   onun

Ev-imiz      →   bizim

Ev-iniz       →   sizin

Ev-leri       →   onların

2.İLGİ ZAMİRİ

İsmin yerini tutan –ki ekine ilgi zamiri denir. İlgi zamiri olan –ki daima kendisinden önce gelen kelimeye bitişik yazılır.

Benim defterim                 Benimki         (-imki)

Ahmet’in defteri               Ahmet’inki     (-inki)

Bizim arabamız onların arabasından daha hızlıdır.

Bizimki onlarınkinden daha hızlıdır.

Çamın yaprağı iğne gibidir, çınarınki ise el gibidir.

Benim kalemim evde kalmış. Sizinkini kullanabilir miyim?

Dikkat:*  İşaret sıfatının işaret ettiği isim düşerse “ki” ilgi zamiri olur.

Beşikteki       çocuk  ağlıyor.      Beşikteki ağlıyor.

İşaret sıfatı       isim                            ilgi zamiri

Kitaptaki    soruları çözdüm.        Kitaptakileri çözdüm.

İşaret sıfatı     isim                                ilgi zamiri

 

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir